मुख्य भूभाग चीनमध्ये कंपनी नोंदणी आणि संचालन

01 · ChinaMNC

चीनमध्ये व्यवसाय का?

मुख्य भूभाग चीन हे जगातील सर्वात मोठ्या ग्राहक बाजारांपैकी एक आहे आणि उत्पादन, पुरवठा साखळी व तंत्रज्ञान या क्षेत्रांत तेथील परिसंस्था प्रस्थापित आहे. परदेशी संस्थापकांसाठी येथील आकर्षण म्हणजे मोठा स्थानिक बाजार, विकसित उत्पादन क्षमता आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापाराशी जोडलेली बंदरे व वाहतूक व्यवस्था. तसेच अनेक परदेशी कंपन्या चीनमधून आशिया-पॅसिफिक प्रदेशाचे व्यवस्थापन करतात.

मात्र हा बाजार परदेशी गुंतवणुकीच्या नियमांनुसार चालतो. क्षेत्रानुसार परवानगी, मर्यादा किंवा संयुक्त गुंतवणुकीची अट असू शकते. कर प्रणाली, कामगार कायदे आणि स्थानिक नियम हे भारत वा युरोपपेक्षा वेगळे आहेत. म्हणूनच येथे प्रवेश करण्यापूर्वी व्यवसायाचे स्वरूप, गुंतवणुकीची रचना आणि अनुपालनाची जबाबदारी स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.

स्थानिक भागीदार, पुरवठादार किंवा वितरक यांच्याशी दीर्घकालीन संबंध ठेवायचे असतील तर स्थानिक उपस्थिती उपयुक्त ठरते. परंतु प्रत्येक गुंतवणुकीचा निर्णय हा स्वतःच्या व्यवसाय योजनेवर आणि स्थानिक कायदेशीर सल्ल्यावर आधारित असावा.

02 · ChinaMNC

WFOE, JV किंवा प्रतिनिधी कार्यालय: कोणती रचना?

परदेशी संस्थापकांसमोर सामान्यतः तीन मुख्य पर्याय असतात. WFOE म्हणजे पूर्णपणे परदेशी मालकीची मर्यादित दायित्व कंपनी. ही रचना स्वतंत्र व्यवसाय चालवण्यासाठी, उत्पन्न मिळवण्यासाठी आणि स्थानिक कर्मचारी नेमण्यासाठी वापरली जाते. परंतु तिच्यावर क्षेत्रनिहाय नियम लागू होतात आणि भांडवल, लेखापरीक्षण व कर अनुपालनाच्या जबाबदाऱ्या असतात.

JV म्हणजे स्थानिक चिनी भागीदारासोबतची संयुक्त उद्यम रचना. ज्या क्षेत्रांत परदेशी मालकीवर मर्यादा आहेत किंवा जिथे स्थानिक नेटवर्क व परवाने महत्त्वाचे आहेत, तिथे ही रचना उपयुक्त ठरू शकते. मात्र भागीदार निवड, नियंत्रण, नफा वाटप आणि बाहेर पडण्याच्या अटी करारात स्पष्ट करणे आवश्यक आहे.

प्रतिनिधी कार्यालय हे बाजार संशोधन, संपर्क साधणे व प्रचार यांसारख्या मर्यादित कामांसाठी असते; तेथून थेट उत्पन्न कमावता येत नाही. कोणती रचना योग्य आहे हे व्यवसायाचे उद्दिष्ट, क्षेत्रातील परवानगी आणि दीर्घकालीन योजना यांवर ठरते.

03 · ChinaMNC

नोंदणीचे पाच टप्पे

कंपनी नोंदणीची प्रक्रिया सामान्यतः खालील टप्प्यांत विभागली जाते. प्रत्यक्ष कालावधी व आवश्यकता शहर व क्षेत्रानुसार बदलू शकतात.

• पहिला टप्पा — नियोजन व नाव मंजुरी: व्यवसायाचे स्वरूप, भांडवल, कंपनीचे नाव आणि क्षेत्र निश्चित करून स्थानिक अधिकाऱ्यांकडे नाव आरक्षणासाठी अर्ज करणे.
• दुसरा टप्पा — कागदपत्रे तयार करणे: परदेशी संस्थापकाची कागदपत्रे, कायदेशीर अस्तित्वाचा पुरावा आणि आवश्यक अनुवाद व प्रमाणीकरण तयार करणे.
• तिसरा टप्पा — अर्ज सादर करणे: कंपनी अधिनियम, भागधारक करार आणि इतर मसुदे स्थानिक बाजार नियामक प्राधिकरणाकडे सादर करणे.
• चौथा टप्पा — व्यवसाय परवाना: मंजुरीनंतर व्यवसाय परवाना मिळवणे आणि त्यानंतर शिक्के, कर नोंदणी व बँक खाते उघडणे.
• पाचवा टप्पा — कार्यान्वयन: जागा भाडेपट्टा, कर्मचारी नियुक्ती, सीमाशुल्क नोंदणी व आवश्यक परवाने पूर्ण करून व्यवसाय सुरू करणे.

प्रत्येक टप्प्यावर स्थानिक सल्लागारांची मदत घेतल्यास कागदपत्रांतील त्रुटी व उशीर टाळता येतो.

04 · ChinaMNC

आवश्यक कागदपत्रे

परदेशी संस्थापकासाठी कागदपत्रांची यादी कंपनीची रचना आणि क्षेत्रानुसार बदलते, तरी सामान्यतः खालील बाबी लागतात.

• परदेशी कंपनीचा नोंदणी दाखला व कायदेशीर अस्तित्वाचा पुरावा.
• संस्थापक व संचालक यांचे पासपोर्ट व ओळखपत्रे.
• कंपनीचा कायदेशीर प्रतिनिधी नियुक्त करण्याचा ठराव.
• कंपनी अधिनियम व भागधारक कराराचे मसुदे.
• नोंदणीकृत पत्त्याचा भाडेपट्टा किंवा मालकीचा पुरावा.
• अधिकृत अनुवाद व आवश्यक असल्यास दूतावास/वाणिज्य दूतावासाकडून प्रमाणीकरण.
• क्षेत्रविशिष्ट परवाने किंवा पूर्वमंजुरी, जसे अन्न, औषध किंवा विशेष सेवा क्षेत्रांत.

कागदपत्रे जुन्या किंवा अपूर्ण असल्यास अर्ज परतावला जाऊ शकतो. म्हणून सादर करण्यापूर्वी स्थानिक अधिकाऱ्यांच्या अद्ययावत आवश्यकता तपासणे आवश्यक आहे. काही प्रकरणांमध्ये परदेशी कागदपत्रांवर नोटरीकरण आणि अनुवाद आवश्यक असतो.

05 · ChinaMNC

नोंदणीकृत पत्ता आणि व्यवसायाची व्याप्ती

चीनमध्ये कंपनीचा नोंदणीकृत पत्ता हा केवळ पत्रव्यवहाराचा पत्ता नसतो; तो कंपनीच्या नोंदणीचा आधार असतो. पत्ता व्यावसायिक वापरासाठी योग्य असावा आणि त्याचा कायदेशीर पुरावा उपलब्ध असावा. अनेक शहरांत विशिष्ट क्षेत्रांतच कंपन्या नोंदवता येतात, तर काही ठिकाणी सामायिक कार्यालय किंवा नोंदणीकृत पत्ता सेवा उपलब्ध असते. तथापि ती सेवा स्थानिक नियमांशी सुसंगत आहे का हे तपासणे आवश्यक आहे.

व्यवसायाची व्याप्ती म्हणजे कंपनी कोणती कामे करू शकते याची अधिकृत यादी. ती अधिकृत क्षेत्रीय वर्गीकरणानुसार लिहिली जाते. जर कंपनी पुढे नवीन उत्पादने किंवा सेवा सुरू करणार असेल, तर ती व्याप्तीत समाविष्ट आहेत का हे आधीच तपासावे. काही कामांसाठी स्वतंत्र परवाने लागतात आणि ती व्याप्तीत नमूद करूनही पूर्वमंजुरीशिवाय सुरू करता येत नाहीत.

व्याप्ती खूप संकुचित ठेवल्यास पुढे बदल करावा लागू शकतो; तर खूप विस्तृत ठेवल्यास अधिकाऱ्यांकडून स्पष्टीकरण मागितले जाऊ शकते. संतुलित आणि वास्तववादी व्याप्ती ठेवणे उपयुक्त ठरते.

06 · ChinaMNC

बँक खाते, कर आणि व्हिसा

व्यवसाय परवाना मिळाल्यानंतर कंपनीचे बँक खाते उघडणे आवश्यक असते. परदेशी मालकीच्या कंपन्यांसाठी बँकांच्या स्वतःच्या तपासणी व माहितीच्या आवश्यकता असतात. खाते उघडण्यासाठी कंपनीची कागदपत्रे, संचालकांची ओळख आणि व्यवसायाचे स्वरूप स्पष्ट करणारी माहिती लागू शकते. स्थानिक बँक व आंतरराष्ट्रीय बँक यांच्यातील सेवा व अटी वेगळ्या असतात.

कर बाबतीत कंपनीला कर नोंदणी, मूल्यवर्धित कर (VAT) नोंदणी आणि आवश्यक असल्यास आयकर विवरणपत्रे भरण्याची जबाबदारी असते. लेखापरीक्षण, पगार कर व सामाजिक विमा यांचे नियम कर्मचाऱ्यांच्या संख्येवर व स्थानिक नियमांवर अवलंबून असतात. कर सल्लागाराकडून नियमित अनुपालनाचे वेळापत्रक ठरवणे आवश्यक आहे.

व्हिसा बाबतीत व्यवसायासाठी काम करणारे परदेशी नागरिक सामान्यतः कामाचा परवाना आणि राहण्याचा परवाना घेतात. पर्यटन व्हिसावर काम करणे योग्य नसते. व्हिसा प्रकार, पात्रता आणि प्रक्रिया या स्थानिक स्थलांतर अधिकाऱ्यांच्या नियमांनुसार ठरतात.

07 · ChinaMNC

सामान्य चुका टाळा

अनेक परदेशी संस्थापकांच्या अडचणी कायदेशीर रचनेपेक्षा छोट्या अनुपालन चुकांमुळे उद्भवतात. त्यातील काही सामान्य चुका खाली दिल्या आहेत.

• क्षेत्र नियम न तपासणे: कंपनी नोंदवता येते म्हणजे तिचे काम सुरू करता येते असे नाही; क्षेत्रविशिष्ट परवाने आवश्यक असू शकतात.
• व्याप्ती अस्पष्ट ठेवणे: प्रत्यक्ष काम व्याप्तीशी जुळत नसेल तर पुढे दुरुस्ती करावी लागते.
• अनुवाद व प्रमाणीकरण दुर्लक्षित करणे: अपूर्ण कागदपत्रांमुळे अर्ज परतावला जाऊ शकतो.
• कर व लेखापरीक्षण जबाबदारी हलक्यात घेणे: नियमित नोंदी न ठेवल्यास दंड होऊ शकतो.
• चुकीच्या व्हिसावर काम करणे: यामुळे कायदेशीर व स्थलांतर अडचणी उद्भवतात.
• स्थानिक भागीदार करार अस्पष्ट ठेवणे: JV मध्ये नियंत्रण व बाहेर पडण्याच्या अटी लेखी असणे आवश्यक आहे.

प्रत्येक टप्प्यावर स्थानिक कायदेशीर, कर व लेखा सल्लागाराची मदत घेणे ही जोखीम कमी करण्याची सर्वोत्तम पद्धत आहे.